Sevval
New member
Bu yüzden bir derginin “Q1 dergi” olarak anılması, onun sonsuza kadar Q1 kalacağı anlamına gelmez.
Akademik dünyada quartile biraz hava durumu gibidir: Bugün güneşli diye yarın da güneşli olacak diye sözleşme imzalanmamıştır.
Bir derginin eski bir yıl için Q1 olması, güncel durumda da Q1 olduğu anlamına gelmeyebilir.
Erkek Araştırmacı Stratejiyle, Kadın Araştırmacı Empatiyle mi Yaklaşır?
Bu konuda akademik dünyada zaman zaman çok eğlenceli klişeler üretiliyor: “Erkek araştırmacı tabloyu açar, Excel'i çalıştırır, Q1'i hedefler; kadın araştırmacı ise hakemin ne hissettiğini düşünür.”
Gerçek hayatta bu kadar basit değil.
Araştırmacıların yaklaşımını cinsiyetten çok kişilik, akademik disiplin, deneyim, çalışma kültürü ve kariyer hedefleri şekillendirir.
Mesela Mehmet isimli bir araştırmacı tamamen stratejik davranıp “Çalışmamın kapsamı bu derginin hedef kitlesine uyuyor mu, kabul oranı nasıl, indeks durumu nedir, makale işlem ücreti var mı?” diye araştırabilir.
Aynı ekipte Ayşe, “Bu çalışma gerçekten alandaki insanların işine yarayacak mı? Hakemin eleştirisini yalnızca aşılması gereken bir engel olarak değil, çalışmayı geliştirecek bir geri bildirim olarak okuyabilir miyiz?” diyebilir.
İki yaklaşımın da güçlü tarafları vardır.
Biri haritayı çıkarır, diğeri yolculuğun insan tarafını düşünür.
Üstelik roller tersine de dönebilir. Bir kadın araştırmacı son derece veri odaklı ve stratejik olabilir; bir erkek araştırmacı hakem ilişkilerine, ekip iletişimine ve araştırmanın toplumsal etkisine büyük önem verebilir.
Dolayısıyla “erkekler şöyledir, kadınlar böyledir” demektense daha doğru soru şudur:
Bir araştırmacı hem stratejik hem empatik olmayı başarabilir mi?
Bence akademide en güçlü cevap “evet” olmalı.
Çünkü iyi yayın stratejisi yalnızca doğru dergiyi seçmek değildir. Aynı zamanda araştırmanın okuyucusunu anlamaktır.
Q1 Dergi Seçerken Sadece Prestije Bakmak Doğru mu?
Kesinlikle değil.
Bir araştırmacının önündeki en büyük tuzaklardan biri, Q1 etiketini görünce diğer bütün kriterleri kapatmasıdır.
Oysa dergi seçerken en azından şu sorular sorulmalıdır:
Dergi benim konumu gerçekten yayımlıyor mu?
Bir makalenin Q1 dergiye gönderilmesi, derginin kapsamına uymuyorsa çok anlamlı değildir. Editör daha ilk aşamada çalışmayı değerlendirme dışı bırakabilir.
Hakemlik süreci nasıl?
Hızlı yayın kulağa hoş gelir ama hız tek başına kalite göstergesi değildir.
Dergi güvenilir mi?
Derginin resmi veri tabanlarındaki durumunu doğrulamak gerekir.
Makale işlem ücreti var mı?
Özellikle açık erişimli dergilerde ücret politikaları önceden kontrol edilmelidir.
Derginin etik ve editoryal politikaları açık mı?
Editör kurulu, hakemlik sistemi, yayın etiği, geri çekme politikaları ve benzeri bilgiler şeffaf olmalıdır.
Dergi hangi kategoride Q1?
Bu soru özellikle önemlidir. Çünkü bir dergi birden fazla kategoriye dahil olabilir ve kategorilere göre sıralaması farklılaşabilir. Clarivate da dergilerin birden fazla kategoride farklı rank ve quartile değerlerine sahip olabileceğini açıkça belirtiyor.
“Q1 Makale” Demek Teknik Olarak Doğru mu?
Günlük akademik konuşmalarda “Q1 makale” ifadesini sıkça duyarsınız.
Fakat daha teknik açıdan bakıldığında Q1 olan makalenin kendisi değil, dergidir.
Makale bir dergide yayımlanır ve o derginin ilgili kategori ve yıl içindeki quartile konumu Q1 olabilir.
Bu ayrım küçük gibi görünse de akademik özgeçmiş, doçentlik dosyası, akademik teşvik veya kurum içi değerlendirme gibi süreçlerde önem kazanabilir.
Örneğin:
“2025 yılında X dergisinde yayımlanan makalem, ilgili kategoride Q1 bir dergide yayımlandı.”
demek, “Makale Q1'dir” demekten daha teknik olarak açıklayıcıdır.
Akademik dünyada bazen bir kelimenin yerini değiştirmek bile dosyanın havasını değiştirebiliyor. Virgül bile hakemden daha korkutucu hale gelebiliyor.
Q1 Takıntısı Akademik Hayatı Zorlaştırabilir mi?
Evet.
Q1 hedeflemek son derece makul olabilir. Fakat bunu akademik değerin tek ölçüsü haline getirmek sorun yaratabilir.
Bir araştırmacı yalnızca Q1 yayın sayısını artırmaya odaklanırsa şu sorular geri plana itilebilir:
Araştırmam gerçekten önemli mi?
Çalışmam alandaki gerçek bir probleme çözüm getiriyor mu?
Verilerim güvenilir mi?
Yöntemim sağlam mı?
Sonuçlarım başkalarının işine yarayacak mı?
Bazen bir araştırmanın bilimsel etkisi, yayınlandığı derginin quartile değerinden daha uzun ömürlü olabilir.
Ayrıca JCR'ın kendisi de dergi değerlendirmesinde tek bir göstergeye bağlı kalmanın sınırlı olduğunu vurguluyor. 2026 JCR açıklamalarında JIF, Journal Citation Indicator, atıf verileri ve başka göstergelerin birlikte değerlendirilmesinin daha dengeli bir yaklaşım sunduğu belirtiliyor.
Yani Q1 önemlidir ama Q1 her şey değildir.
Forumun En Kritik Sorusu: Q4 Gerçekten “Kötü” mü?
Bence hayır.
Bir derginin Q4 olması, onun hiçbir işe yaramadığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Akademik dergiler farklı uzmanlık alanlarına, farklı okuyucu kitlelerine ve farklı yayın amaçlarına sahip olabilir.
Örneğin çok niş bir konuda çalışan bir araştırmacı için alanındaki uzmanların takip ettiği bir Q3 veya Q4 dergi, makalenin doğru okuyucuya ulaşması açısından Q1 bir genel dergiden daha anlamlı olabilir.
Burada “prestij” ile “uygunluk” arasındaki fark ortaya çıkıyor.
En prestijli restoran her zaman en doğru restoran değildir. Diyet yapan birinin önüne dünyanın en ünlü çikolata fabrikasını koyarsanız, restoranın Michelin yıldızları pek yardımcı olmayabilir.
Akademik yayıncılıkta da durum benzerdir.
Doğru dergi, yalnızca yüksek sıralamadaki dergi değildir; araştırmanızın konusu, hedef kitlesi, yöntemi ve amacıyla örtüşen dergidir.
Sonuç: Q Harflerine Bakarken Büyük Resmi Unutmayın
Q1, Q2, Q3 ve Q4, akademik dergilerin belirli bir konu kategorisi içindeki konumunu anlamaya yardımcı olan quartile sınıflandırmalarıdır.
Genel olarak:
Q1: En üst çeyreklik dilim.
Q2: İkinci çeyreklik dilim.
Q3: Üçüncü çeyreklik dilim.
Q4: Dördüncü çeyreklik dilim.
Fakat bu harfleri yorumlarken mutlaka hangi veri tabanı, hangi kategori, hangi metrik ve hangi yıl sorularını sormak gerekir.
JCR ve SCImago gibi farklı sistemlerin aynı dergi için farklı sonuçlar verebilmesi mümkündür. Dahası, bir derginin quartile değeri zaman içinde değişebilir. Clarivate'ın güncel JCR yaklaşımı da dergi performansını tek bir metrikle değerlendirmek yerine daha geniş bir veri seti içinde ele almanın önemini vurguluyor.
Sonuçta akademik yayıncılık bir “Q1'i bul ve sonsuza kadar mutlu yaşa” masalı değil.
Bazen Q1 hedeflenir, bazen Q2 daha mantıklı olur. Bazen araştırmanın konusu çok niştir ve asıl mesele doğru okuyucuya ulaşmaktır. Bazen de bir araştırmacının yıllarca üzerinde çalıştığı makale, yayınlandığı derginin sıralamasından çok daha büyük bir bilimsel etki yaratır.
Belki akademik dünyada kendimize sormamız gereken en iyi soru şu:
“Makalem hangi çeyrekte?” değil, “Makalem hangi sorunu gerçekten çözüyor?”
Çünkü Q1, Q2, Q3 ve Q4 bize derginin sıralamadaki yerini anlatabilir. Fakat araştırmanın neden önemli olduğunu anlatacak olan hâlâ araştırmanın kendisidir.
Q1 hesabını somut bir örnekle açıklaBaşlık biçimlendirmesini tamamen birleştir
Q1 hesabını somut bir örnekle açıkla
Başlık biçimlendirmesini tamamen birleştir
Forum etkileşimini güçlü sorularla artır
Akademik dünyada quartile biraz hava durumu gibidir: Bugün güneşli diye yarın da güneşli olacak diye sözleşme imzalanmamıştır.
Bir derginin eski bir yıl için Q1 olması, güncel durumda da Q1 olduğu anlamına gelmeyebilir.
Erkek Araştırmacı Stratejiyle, Kadın Araştırmacı Empatiyle mi Yaklaşır?
Bu konuda akademik dünyada zaman zaman çok eğlenceli klişeler üretiliyor: “Erkek araştırmacı tabloyu açar, Excel'i çalıştırır, Q1'i hedefler; kadın araştırmacı ise hakemin ne hissettiğini düşünür.”
Gerçek hayatta bu kadar basit değil.
Araştırmacıların yaklaşımını cinsiyetten çok kişilik, akademik disiplin, deneyim, çalışma kültürü ve kariyer hedefleri şekillendirir.
Mesela Mehmet isimli bir araştırmacı tamamen stratejik davranıp “Çalışmamın kapsamı bu derginin hedef kitlesine uyuyor mu, kabul oranı nasıl, indeks durumu nedir, makale işlem ücreti var mı?” diye araştırabilir.
Aynı ekipte Ayşe, “Bu çalışma gerçekten alandaki insanların işine yarayacak mı? Hakemin eleştirisini yalnızca aşılması gereken bir engel olarak değil, çalışmayı geliştirecek bir geri bildirim olarak okuyabilir miyiz?” diyebilir.
İki yaklaşımın da güçlü tarafları vardır.
Biri haritayı çıkarır, diğeri yolculuğun insan tarafını düşünür.
Üstelik roller tersine de dönebilir. Bir kadın araştırmacı son derece veri odaklı ve stratejik olabilir; bir erkek araştırmacı hakem ilişkilerine, ekip iletişimine ve araştırmanın toplumsal etkisine büyük önem verebilir.
Dolayısıyla “erkekler şöyledir, kadınlar böyledir” demektense daha doğru soru şudur:
Bir araştırmacı hem stratejik hem empatik olmayı başarabilir mi?
Bence akademide en güçlü cevap “evet” olmalı.
Çünkü iyi yayın stratejisi yalnızca doğru dergiyi seçmek değildir. Aynı zamanda araştırmanın okuyucusunu anlamaktır.
Q1 Dergi Seçerken Sadece Prestije Bakmak Doğru mu?
Kesinlikle değil.
Bir araştırmacının önündeki en büyük tuzaklardan biri, Q1 etiketini görünce diğer bütün kriterleri kapatmasıdır.
Oysa dergi seçerken en azından şu sorular sorulmalıdır:
Dergi benim konumu gerçekten yayımlıyor mu?
Bir makalenin Q1 dergiye gönderilmesi, derginin kapsamına uymuyorsa çok anlamlı değildir. Editör daha ilk aşamada çalışmayı değerlendirme dışı bırakabilir.
Hakemlik süreci nasıl?
Hızlı yayın kulağa hoş gelir ama hız tek başına kalite göstergesi değildir.
Dergi güvenilir mi?
Derginin resmi veri tabanlarındaki durumunu doğrulamak gerekir.
Makale işlem ücreti var mı?
Özellikle açık erişimli dergilerde ücret politikaları önceden kontrol edilmelidir.
Derginin etik ve editoryal politikaları açık mı?
Editör kurulu, hakemlik sistemi, yayın etiği, geri çekme politikaları ve benzeri bilgiler şeffaf olmalıdır.
Dergi hangi kategoride Q1?
Bu soru özellikle önemlidir. Çünkü bir dergi birden fazla kategoriye dahil olabilir ve kategorilere göre sıralaması farklılaşabilir. Clarivate da dergilerin birden fazla kategoride farklı rank ve quartile değerlerine sahip olabileceğini açıkça belirtiyor.
“Q1 Makale” Demek Teknik Olarak Doğru mu?
Günlük akademik konuşmalarda “Q1 makale” ifadesini sıkça duyarsınız.
Fakat daha teknik açıdan bakıldığında Q1 olan makalenin kendisi değil, dergidir.
Makale bir dergide yayımlanır ve o derginin ilgili kategori ve yıl içindeki quartile konumu Q1 olabilir.
Bu ayrım küçük gibi görünse de akademik özgeçmiş, doçentlik dosyası, akademik teşvik veya kurum içi değerlendirme gibi süreçlerde önem kazanabilir.
Örneğin:
“2025 yılında X dergisinde yayımlanan makalem, ilgili kategoride Q1 bir dergide yayımlandı.”
demek, “Makale Q1'dir” demekten daha teknik olarak açıklayıcıdır.
Akademik dünyada bazen bir kelimenin yerini değiştirmek bile dosyanın havasını değiştirebiliyor. Virgül bile hakemden daha korkutucu hale gelebiliyor.
Q1 Takıntısı Akademik Hayatı Zorlaştırabilir mi?
Evet.
Q1 hedeflemek son derece makul olabilir. Fakat bunu akademik değerin tek ölçüsü haline getirmek sorun yaratabilir.
Bir araştırmacı yalnızca Q1 yayın sayısını artırmaya odaklanırsa şu sorular geri plana itilebilir:
Araştırmam gerçekten önemli mi?
Çalışmam alandaki gerçek bir probleme çözüm getiriyor mu?
Verilerim güvenilir mi?
Yöntemim sağlam mı?
Sonuçlarım başkalarının işine yarayacak mı?
Bazen bir araştırmanın bilimsel etkisi, yayınlandığı derginin quartile değerinden daha uzun ömürlü olabilir.
Ayrıca JCR'ın kendisi de dergi değerlendirmesinde tek bir göstergeye bağlı kalmanın sınırlı olduğunu vurguluyor. 2026 JCR açıklamalarında JIF, Journal Citation Indicator, atıf verileri ve başka göstergelerin birlikte değerlendirilmesinin daha dengeli bir yaklaşım sunduğu belirtiliyor.
Yani Q1 önemlidir ama Q1 her şey değildir.
Forumun En Kritik Sorusu: Q4 Gerçekten “Kötü” mü?
Bence hayır.
Bir derginin Q4 olması, onun hiçbir işe yaramadığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Akademik dergiler farklı uzmanlık alanlarına, farklı okuyucu kitlelerine ve farklı yayın amaçlarına sahip olabilir.
Örneğin çok niş bir konuda çalışan bir araştırmacı için alanındaki uzmanların takip ettiği bir Q3 veya Q4 dergi, makalenin doğru okuyucuya ulaşması açısından Q1 bir genel dergiden daha anlamlı olabilir.
Burada “prestij” ile “uygunluk” arasındaki fark ortaya çıkıyor.
En prestijli restoran her zaman en doğru restoran değildir. Diyet yapan birinin önüne dünyanın en ünlü çikolata fabrikasını koyarsanız, restoranın Michelin yıldızları pek yardımcı olmayabilir.
Akademik yayıncılıkta da durum benzerdir.
Doğru dergi, yalnızca yüksek sıralamadaki dergi değildir; araştırmanızın konusu, hedef kitlesi, yöntemi ve amacıyla örtüşen dergidir.
Sonuç: Q Harflerine Bakarken Büyük Resmi Unutmayın
Q1, Q2, Q3 ve Q4, akademik dergilerin belirli bir konu kategorisi içindeki konumunu anlamaya yardımcı olan quartile sınıflandırmalarıdır.
Genel olarak:
Q1: En üst çeyreklik dilim.
Q2: İkinci çeyreklik dilim.
Q3: Üçüncü çeyreklik dilim.
Q4: Dördüncü çeyreklik dilim.
Fakat bu harfleri yorumlarken mutlaka hangi veri tabanı, hangi kategori, hangi metrik ve hangi yıl sorularını sormak gerekir.
JCR ve SCImago gibi farklı sistemlerin aynı dergi için farklı sonuçlar verebilmesi mümkündür. Dahası, bir derginin quartile değeri zaman içinde değişebilir. Clarivate'ın güncel JCR yaklaşımı da dergi performansını tek bir metrikle değerlendirmek yerine daha geniş bir veri seti içinde ele almanın önemini vurguluyor.
Sonuçta akademik yayıncılık bir “Q1'i bul ve sonsuza kadar mutlu yaşa” masalı değil.
Bazen Q1 hedeflenir, bazen Q2 daha mantıklı olur. Bazen araştırmanın konusu çok niştir ve asıl mesele doğru okuyucuya ulaşmaktır. Bazen de bir araştırmacının yıllarca üzerinde çalıştığı makale, yayınlandığı derginin sıralamasından çok daha büyük bir bilimsel etki yaratır.
Belki akademik dünyada kendimize sormamız gereken en iyi soru şu:
“Makalem hangi çeyrekte?” değil, “Makalem hangi sorunu gerçekten çözüyor?”
Çünkü Q1, Q2, Q3 ve Q4 bize derginin sıralamadaki yerini anlatabilir. Fakat araştırmanın neden önemli olduğunu anlatacak olan hâlâ araştırmanın kendisidir.
Q1 hesabını somut bir örnekle açıklaBaşlık biçimlendirmesini tamamen birleştir
Q1 hesabını somut bir örnekle açıkla
Başlık biçimlendirmesini tamamen birleştir
Forum etkileşimini güçlü sorularla artır